Sneller zeilen door eenvoudige zeiltrim deel II

Sneller zeilen gaat niet vanzelf, om meer uit je boot te halen zal je de zeilen moeten trimmen. Ik bespreek in dit artikel meest gebruikte trimmogelijkheden en hoe je ze toe kan passen.

Zie ook deel één van dit artikel over bolling en reven

Wat kan je aanpassen?

We bespreken eerst de effecten van zeiltrim. De meeste trimmogelijkheden hebben effect op de invalshoek, de bolling of de twist.

Invalshoek

Als je de zeilen goed wilt trimmen is het belangrijk dat je de richting van de wind in de gaten houdt. De stroming van de wind door de zeilen is immers bepalend voor effectiviteit van de zeilen. Staan de zeilen te los of te strak voor de koers die je vaart dan zul je nooit 100% van je snelheid behalen. De hoek waarin de wind inkomt heet de invalshoek (engels: angle of attack). De invalshoek wordt beïnvloed door de snelheid en richting van de wind en je eigen snelheid. Dit komt door de schijnbare wind. Omdat je door je eigen snelheid ook wind genereert is je eigen snelheid van invloed op de invalshoek.

Telltales

Telltales (foto: sailingusa.info)

Dé manier om te kijken of je zeilen goed getrimd zijn is het gebruik van telltales. Het zijn twee lijntjes aan loef en aan lij van het zeil die reageren op de windstroom. Telltales vertellen je hoe de stroming van de wind door de zeilen gaat. De algemene regel is dat ze een beetje mogen wapperen maar in principe beide naar achteren moeten waaien. Wanneer de loef-telltale klappert of naar boven staat staan de zeilen te los of er wordt te hoog aan de wind gevaren. Voor de lij-telltale geldt het omgekeerde; wanneer deze naar beneden hangt dan staan de zeilen te strak of wordt er te laag gevaren.

Bolling

Een zeilboot gaat vooruit door de vleugelwerking van het zeil. Bolling is hierbij een bepalende factor. De vorm van de zeilen bepaalt de hoeveelheid druk die opgebouwd wordt en daarmee indirect ook de snelheid van de boot. Hoe boller een zeil is, hoe meer druk er gegenereerd wordt. Bij veel wind is het wenselijk weinig bolling in je zeilen te hebben terwijl je met weinig wind veel bolling in je zeilen wilt. De bolling is af te stellen door allerlei mogelijkheden aan boord, die we verderop bespreken.

Twist

Grootzeil

Weinig twist (foto: beaufortwatersport.nl)

Twist is de mate waarin het bovenste deel van het zeil uitwaait naar buiten. Als je zeil veel uitwaait naar lij ten opzichte van je giek dan heb je veel twist. Wanneer je zeil bovenin even strak staat als onderin heb je weinig twist. Als er sprake is van twist dan is je zeil bovenin op ruimere wind is ingesteld dan het onderste deel van het zeil. Je wilt eigenlijk altijd een beetje twist omdat het hoger in de lucht harder waait en de wind dus meer van opzij komt.

Door twist wordt je boot ook minder gevoelig voor de juiste invalshoek. Immers, als je zeil bovenin los staat en onderin strak is er altijd wel een deel wat goed getrimd is! Daarom gebruik je meer twist als er veel golven staan, de boot wordt minder gevoelig voor de steeds veranderende luchtstroming door je zeilen.

Trimmogelijkheden grootzeil

Om daadwerkelijk de zeilen te trimmen heb je verschillende lijnen en tuigage aan boord. Hieronder geef ik een overzicht van de verschillende mogelijkheden. Ik bespreek eerst de mogelijkheden voor het grootzeil en daarna de fok/genua:

Grootschoot

De grootschoot wordt gebruikt om het zeil aan te passen aan de invalshoek van de wind. Afhankelijk van de invalshoek zal de grootschoot dus strakker of losser moeten. De grootschoot heeft geen effect op de bolling van het zeil. De twist van het zeil wordt echter wel beïnvloed door het gebruik van de schoot. Aan de wind corrigeer je dat met de overloop en op ruimere koersen met de neerhouder.

Overloop

De overloop bepaalt de invalshoek van de zeilen. Het heeft geen directe invloed op de twist maar je gebruikt de overloop vaak wel samen met de grootschoot om de twist te bepalen. Voor meer twist zonder je invalshoek te veranderen laat je de grootschoot vieren en trek je de overloop aan.

Op ruimere koersen, als de overloop helemaal gevierd is, wordt de invalshoek-functie van de overloop overgenomen door de grootschoot. De twist regel je dan met de neerhouder.

Neerhouder

De neerhouder zorgt ervoor dat de giek bij ruimere koersen niet te veel omhoog komt. Dit heeft invloed op de twist. Hoe losser de neerhouder, hoe meer twist. Een goed ingestelde neerhouder zorgt er ook voor dat de boot op ruime koersen niet teveel gaat rollen.

Let erop dat je de met een strak aangetrokken neerhouder niet opeens je grootschoot helemaal laat vieren, hierdoor loop je de kans dat je mast breekt.

Cunningham

Met de cunningham breng je het voorlijk op spanning. Lang niet elke boot heeft de beschikking over een cunningham, maar het verstellen van de grootzeilval heeft grotendeels hetzelfde effect. De cunningham wordt gebruikt om de bolling van het zeil mee naar voren, richting mast te trekken. De bolling wordt ook iets minder.

Een te strak voorlijk is een speed-killer. Met weinig wind is het voldoende om net de kreukels uit je voorlijk te halen, met meer wind gebruik je steeds meer voorlijkspanning.

Effect van aanspannen voorlijk

Met het aanspannen van het voorlijk gaat de bolling naat voren, links is los, rechts is vast (foto: Wouter de Winter)

Outhaul

De outhaul of onderlijkstrekker zorgt ervoor dat het onderste deel van het zeil naar achteren op de giek getrokken wordt waardoor het zeil vlakker wordt en dus minder druk genereert. Wanneer het zeil gereefd wordt neemt de reeflijn deze functie over.

Achterstag

Fractioneel tuig: Als de achterstag boven de voorstag aangrijpt zorgt het aantrekken van de achterstag voor buiging in de mast. Deze kromming resulteert in een vlakker grootzeil bovenin. Je gebruikt de achterstag dus voor veel wind.

Topgetuigde boot: De achterstag grijpt hier aan op de plek van de voorstag. Hierdoor wordt alleen de voorstag op spanning gebracht. Het doorhangen van de voorstag wordt hiermee verminderd en daarmee vermindert ook de bolling van de genua. Bij een topgetuigde boot gebruik je gebruikt de achterstag dus voor veel wind. Voor fractioneel getuigde boten gebruik je de bakstag voor de spanning op de voorstag.

Effect van aanspannen achterstag

Minder bolling bovenin bij aantrekken achterstag, links is los, rechts is vast (foto: Wouter de Winter)

Leechlijntje (Reguleerlijntje)

Wanneer het doek niet stijf is kan het achterlijk snel gaan trillen. Dit zorgt voor verstoring van de windstroom wat niet wenselijk is. Als je het leechlijntje aantrekt zal het trillen (grotendeels) verdwijnen. Nadeel is dat de zeil naar loef kan krullen en daarmee windstroom nadelig beïnvloedt.

Zeillatten

Zeillatten zijn er om te zorgen dat het zeil in vorm blijft en het achterlijk niet teveel klappert. Belangrijk bij het plaatsen van de zeillatten is dat de stugge kant aan de kant van het achterlijk zit terwijl de flexibele kant aan de binnenkant zit.

Wanneer de zeillatten strak worden aangetrokken zullen ze voor bolling zorgen terwijl ze los slechts een klein beetje de bolling ondersteunen. Het effect op de bolling is vooral aanwezig bij latten die helemaal van achter- tot voorlijk lopen. Dit zie je bij een doorgelat grootzeil.

Trimmogelijkheden Genua/fok

Genuaschoot

Net als bij het grootzeil bepaalt de schoot de hoek van inval ten opzichte van de wind. Bij de schoot van genua/fok is het echter niet zo dat je automatisch de twist uit het zeil trekt wanneer je de schoot hard aantrekt zoals bij het grootzeil. Dat komt omdat het lijoog hier een andere rol speelt dan de overloop bij het grootzeil.

Lijoog

Genua

Goed getrimde genua (foto: zeiljachthuren.nl)

Het lijoog bepaalt welk lijk van het zeil je aantrekt. Wanneer je het lijoog helemaal naar achteren hebt staan en je trekt de schoot aan, dan komt het onderlijk op spanning en dit heeft weinig effect op het bovenste deel van het zeil. Wanneer het lijoog helemaal naar voren staat zul je de twist wel makkelijk eruit kunnen halen wanneer je de schoot aantrekt. Ergens daartussen ligt de optimale stand.

Bij ruimere koersen kan het nog weleens lonen om de lijogen verder naar buiten te halen. Op grotere jachten kunnen je dan een extra blok aan de voetrail bevestigen zodat de stroming door het zeil verbeterd wordt. Je kunt dan de twist behouden terwijl je lager kunt varen.

Valspanning

Omdat bij de genua/fok de cunningham ontbreekt zul je het hele voorlijk op spanning moeten brengen met de val. Net als bij het grootzeil zorgt het aantrekken van de val ervoor dat de bolling naar voren komt en het zeil minder bolling krijgt. Hierdoor neemt de druk in het zeil af.

Bakstagen

Bakstagen zie je soms op fractioneel getuigde boten. De bakstag heeft hier bijna dezelfde invloed op het voorzeil als de achterstag bij het grootzeil. Wanneer de bakstag wordt aangespannen, wordt het zeil vlakker. Dit komt omdat de voorstag minder doorhangt omdat de spanning op de voorstag groter is.

Leechlijn

Leechlijntje (foto: spinnakershop.com)

Leechlijntjes

Bij de fok/genua heb je twee leechlijntjes waar je er bij het grootzeil maar eentje hebt. Voor het onderlijk is er een leechlijntje maar er is er ook één voor het achterlijk van het zeil. Ze dienen hier hetzelfde doel als bij het grootzeil; het voorkomen van geflapper van de lijken.

Zeillatten

Ook bij de fok/Genua zijn zeillatten er om er voor te zorgen dat het zeil in vorm blijft en het achterlijk niet teveel klappert. Belangrijk bij het plaatsen van de zeillatten is dat de stugge kant aan de kant van het achterlijk zit terwijl de flexibele kant aan de binnenkant zit. Wanneer de zeillatten strak worden aangetrokken zullen ze voor bolling zorgen terwijl ze los maar weinig bijdragen aan de bolling van het zeil.

Samengevat

In het derde deel van Sneller zeilen door eenvoudige zeiltrim zal trimmen op specifieke condities een belangrijk deel zijn. Hoe trim je voor veel of juist weinig wind, en wat te doen met golven?

In onderstaand schema zie je in één oogopslag waar elke trimmogelijkheid effect op heeft:

Grootzeil Fok
Bolling Twist Invalshoek Bolling Twist Invalshoek
Grootschoot x x
Overloop x
Neerhouder x
Cunningham x
Outhaul x
Achterstag x** x*
Genuaschoot x
Lijoog x
Valspanning x
Bakstag x**

* = bij topgetuigde schepen
** = bij fractioneel getuigde schepen

Zeilfoto: smell of spring

Foto door Sampo_sail

Zeilfoto: net voor zonsopgang

Foto door Teasel2010

Zeilfoto: ruime wind

Foto door Bruce Kerridge

Zeilfoto: dit is pas ijszeilen

Foto door betocat25

Zeilfoto: Rubik’s View

Foto door Sovraesposta

Net 5 en Nederland 2 uitzendingen

logo_net5Net 5

Nederland 2 Teleac logo


Schip in nood – zeezieke bemanning

Samen met drie medezeilers en de instructeur met windkracht 6 -7 en een korte golfslag. We beuken ons een weg tegen wind en golven in op weg naar de Noordzee. De bemanning ziet witjes. Het is een paar graden boven 0 en de wind snijdt door merg en been. Dan ontvangen we een noodoproep van een schip in nood. De instructeur haast zich naar binnen om de call uit te luisteren en na 5 minuten komt ze boven. We hoeven geen actie te ondernemen en zeilen verder. Vijf minuten later snelt ze zich naar de zeereling en voert de vissen. Ze drinkt een glas water en gaat stoer verder alsof er niets gebeurd is. Maar wat een klereweer. Klik hier voor de beelden!

Zeilen bij nachtDe Kustwacht, de Marechaussee  en de douane.  Allen begrepen niet wat wij in hemelsnaam op zee deden onder de winterse omstandigheden. In een week tijd zijn we VIJF! keer ondervraagd. Twee keer op land en drie keer op volle zee. De laatste keer dat dit gebeurt zien we een schip van de kustwacht aan de horizon op ons af koersen. Er wordt een speedboot uitgezet die op volle kracht naar ons toe vaart en langszij komt. “Goedemiddag, we willen graag even aan boord komen kijken”.  De speedboot vaart tegen ons schip aan terwijl twee commando achtige types met pistolen aan boord klimmen om het schip te doorzoeken. Maar geen kwaad woord er over, het waren ontzettend vriendelijke kerels. Klik hier voor de beelden!

Later duikt een F 16 loodrecht naar beneden. Lichtflitsen van oefenbommen schieten richting het water. Een oorverdovend lawaai buldert door de hemel. Holy shit, schietoefeningen! We hebben geen waarschuwing ontvangen en  varen op 5 mijl na langs het schietterrein. Navigator onverwachte schietoefeningen, graag een nieuwe koers! Stuurman: Stuur koers 2- 7 -0, Ik herhaal koers 2 – 7 – 0 ! De koers is niet bezeild en bereid een overstagmanoeuvre voor! Navigator! Koers 2 – 7 – 0 en overstagmanoeuvre begrepen! Bemanning! We gaan overstag. Klaar om te wenden?! Loef klaar! Lij klaar!  Ree! Klapperende zeilen en we zetten de nieuwe koers uit.

Zeven dagen knallen! Een groot avontuur en weer veel geleerd. Volgend weekend Storm & veiligheidstraining. De week daarna varen we naar Engeland en Frankrijk. Ik heb de foto’s online voor je gezet.

Ik houd je op de hoogte!

Joshua

Trainingsweek maart

Een dag op de HISWA, op zoek naar de nieuwste gadgets

De HISWA is weer geweest. Van 2 t/m 7 maart ging een groot deel van zeilend Nederland naar Amsterdam om in de RAI te kijken of er nog wat moois te vinden was. Zoals ieder jaar waren er de grote jachtwerven als Beneteau, Bavaria en X-yachts. Ook waren er natuurlijk de toeleveranciers voor alles wat er nodig is aan boord. Wat opviel was dat er heel wat minder exposanten stonden dan afgelopen jaren. Gezien de huidige crisis ook niet meer dan normaal. Ondanks de terugloop was er aan innovatie geen gebrek. Vele nieuwe accessoires waren er op de HISWA te vinden. Omdat zeilers altijd wel geïnteresseerd zijn in iets wat beter, sneller of mooier kan, hebben we hieronder een lijstje gemaakt met de leukste, handigste en meest bijzondere producten die op de HISWA aanwezig waren.

Fastfender

Fastfender

Foto: fastfender.nl

Het eerste product is de Fastfender. Deze gadget is bedoeld om snel en eenvoudig je stootwillen aan de reling te hangen of om ze er vanaf te halen. Handig aan deze gadget is dat hij snel in hoogte verstelbaar is en je veel sneller bent dan wanneer je, je stootwillen steeds los- en vastknoopt. De Fastfender is gemaakt van kunststof en kan een belasting tot 150 kilo trekkracht aan. Verder zit er een UV-laag overheen om te zorgen dat het niet na een jaar uit elkaar valt. Om het aanbod af te meten op verschillende boten heeft Fastfender twee verschillende maten: de Fastfender 32 en Fastfender 40. De getallen staan voor de maximale dikte die een reling mag hebben voor dat type Fastfender. Wat jammer is, is dat het hele lompe dingen zijn waardoor het veel aandacht naar zich toe trekt en z’n uiterlijk is nou net niet zijn sterke punt.

Prijs: Fastfender 32 € 29,95 (per 2 stuks)
Fastfender 40:
€ 34,95 (per 2 stuks)
Verkooppunten:
Dealers in NL

NASA LED navigatieverlichting

Ledlamp

Foto: nasamarine.com

Een altijd opspelend probleem voor zeilers is de accuspanning aan boord. Omdat de motor meestal het liefst zo min mogelijk wordt gebruikt, raakt de accu vaak snel leeg. Verlichting is vaak één van de grote stroomverbruikers. NASA Marine heeft hier wat op gevonden: led-navigatieverlichting. Het grootste voordeel van deze led-verlichting is dat het ongeveer 10 keer minder stroom verbruikt dan een gewone lamp. Dit is vooral wanneer je ’s nachts vaart en veel ankert erg handig. Omdat de lamp één geheel is met meer dan 20 lampjes, hoef je niet als er één ledje kapot is meteen de hele lamp te vervangen. Het is wel zo dat je voor deze led-navigatieverlichting ongeveer het dubbele kwijt bent van wat normale navigatieverlichting zou kosten.

Prijs: Zowel 3 kleur als ankerlicht (George Kniest € 75,00)
Verkooppunten:
o.a. bij George Kniest

Cobb Barbecue

Cobb Barbecue

foto: kitchencritic.co.uk

Boten en barbecueën ging tot voor kort alleen maar samen als je een plek had op de wal om je barbecue neer te zetten. Cobb heeft een speciale soort barbecue ontwikkeld die zichzelf koelt waardoor je op iedere(!) ondergrond kan barbecuen. Zelfs de buitenkant blijft koel waardoor het ook in een omgeving met kinderen veilig is. Meer voordelen zijn: er is geen sprake van open vuur, weinig rookontwikkeling en weinig verbruik van houtskool. Omdat de barbecue deze eigenschappen heeft kun je dus op je achterdek barbecueën (ideaal als je ergens in een mooie baai voor anker ligt). Nadeel is wel de stevige prijs ten opzichte van een gewone barbecue.

Prijs: € 149,95
Verkooppunten:
Cobb website

Reliefband

Reliefband

foto: aquamedix.com

Een groot probleem voor veel mensen die gaan watersporten is dat ze zeeziek worden. Allerlei verschillende producten zijn er op de markt die (beweren dat ze) zeeziekte overwinnen. Enkele van die producten richten zich, zoals de Reliefband, op accupunctuur. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat door een drukpunt in de pols te stimuleren de maag tot rust komt waardoor zeeziekte tot de verleden tijd behoord. Tot voor kort waren er alleen bandjes die door middel van een drukknopje dit probeerden te bereiken. De Reliefband zendt elektrische schokjes uit waardoor dat drukpunt heftiger wordt belast en het resultaat nog beter moet zijn. Probleem bij dit soort producten is dat het nooit voor iedereen werkt en voor zo’n kans is de prijs wel vrij hoog. Er is overigens wel de optie om het, als je het in nieuw staat laat, binnen twee weken terug te sturen wanneer het niet werkt.

Prijs: € 149,00
Verkooppunten:
o.a. bij duiksport.nl

Rescue laser Flare

Rescue Laser Flare

foto: nauticlink.com

Veiligheid op een boot is altijd een heikel punt. Dit omdat je als je zeilt je vrij vaak vrij ver van de kust bent en je zichtbaarheid dan minimaal is.  Het is dan lastig om, als het eenmaal fout gaat, gevonden te worden. Met vuurwerk wordt meestal geprobeerd om de aandacht te trekken van passanten. Probleem hierbij is dat het vuurwerk geen lange duur heeft en zelfs gevaarlijk kan zijn. De Rescue Laser Flare lijkt hiervoor een oplossing te bieden. Door een sterke laserstraal kun je tot op 20 zeemijl (37 km) het laserlicht zien. Omdat de flare een speciale lens heeft waarmee de straal verbreed wordt, heeft de straal op 10 mijl al zo’n 1000 meter breedte. De Flare is in verschillende uitvoeringen beschikbaar. Het verschil zit hem vooral in de kleur van de laser en de batterijduur. Het lijkt een ideaal product, wat ondersteund wordt door de HISWA die deze gadget de HISWA Innovatieprijs 2010 gaf. Belangrijker nog is de test van het blad ZILT waarin zelfs de KNRM (Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij) heel lovend is over deze Rescue flare.

Prijs: €79,- voor de Rescue Laser Light
Andere types:
Laser Flare Magnum: € 89,- / Laser Flare Green: € 209,-
Verkoopunten:
o.a. bij bomarine.net